Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı açık transforaminal lomber interbody füzyon cerrahisi sonrası bildirilen başlıca komplikasyonların birleşik oranlarını sistematik derleme ve meta-analiz yöntemi ile değerlendirmektir.

Yöntem: PubMed, Scopus ve Google Scholar veri tabanlarında sistematik literatür taraması yapılmıştır. Açık TLIF uygulanan hastaları içeren ve cerrahi komplikasyon verilerini raporlayan çalışmalar dahil edilmiştir. Dahil edilen çalışmalardan dural yırtık, cerrahi alan enfeksiyonu, nörolojik defisit, psödoartroz ve reoperasyon verileri çıkarılmıştır. Komplikasyon oranlarının birleşik tahminleri random-effects modeli kullanılarak hesaplanmıştır.

Bulgular: Meta-analize toplam 402 hastayı içeren 7 çalışma dahil edilmiştir. Birleşik analizde dural yırtık oranı %7,5 (%95 GA: %3,7–%11,3), enfeksiyon oranı %3,5 (%95 GA: %1,5–%5,5), nörolojik defisit oranı %1,9 (%95 GA: %0–%3,7), psödoartroz oranı %2,0 (%95 GA: %0,05–%4,0) ve reoperasyon oranı %2,6 (%95 GA: %0,5–%4,7) olarak bulunmuştur. Tüm analizlerde çalışmalar arasında anlamlı heterojenite gözlenmemiştir (I²=%0).

Sonuç: Açık TLIF cerrahisi sonrası komplikasyon oranlarının genel olarak düşük olduğu görülmektedir. En sık bildirilen komplikasyon dural yırtık olup cerrahi alan enfeksiyonu ve nörolojik defisit oranları literatürde bildirilen aralıklarla uyumludur. Açık TLIF cerrahisinin güvenlilik profilini daha net ortaya koyabilmek için daha geniş örneklemli ve prospektif çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler: açık transforaminal lomber interbody füzyon, lomber füzyon, spinal cerrahi, cerrahi komplikasyonlar, meta-analiz

Giriş

Lomber Lomber dejeneratif hastalıklar, bel ağrısı ve nörolojik semptomların en sık nedenlerinden biri olup konservatif tedaviye yanıt vermeyen hastalarda cerrahi tedavi gerektirebilmektedir1. Spinal füzyon teknikleri bu hastalıkların cerrahi tedavisinde yaygın olarak kullanılan yöntemler arasında yer almaktadır.2 Transforaminal lomber interbody füzyon (TLIF), ilk olarak Harms ve Rolinger tarafından tanımlanmış olup posterior yaklaşımla intervertebral füzyon sağlanmasına olanak tanıyan bir cerrahi tekniktir.3 TLIF tekniği, sinir köklerine daha sınırlı retraksiyon gerektirmesi nedeniyle avantaj sağlar.4 Açık TLIF tekniği çeşitli lomber patolojilerin cerrahi tedavisinde yaygın olarak uygulanmaktadır. Bununla birlikte, TLIF prosedürü dural yırtık, enfeksiyon ve nörolojik defisit gibi komplikasyonlarla ilişkilendirilebilmektedir.5 Özellikle revizyon cerrahilerinde komplikasyon oranlarının artabileceği bildirilmiştir.6.Literatürde TLIF sonrası komplikasyon oranlarının farklı cerrahi tekniklere ve hasta özelliklerine bağlı olarak değişkenlik gösterebildiği bildirilmiştir.7 Bu nedenle mevcut verilerin sistematik olarak değerlendirilmesi ve birleşik komplikasyon oranlarının ortaya konulması önem taşımaktadır. Bu çalışmanın amacı açık TLIF cerrahisi sonrası bildirilen başlıca komplikasyon oranlarını meta-analiz yöntemi ile değerlendirmektir.

Metod

Çalışma Tasarımı

Çalışma, sistematik derleme ve meta-analizlerin raporlanmasına yönelik PRISMA (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) kılavuzuna uygun olarak yürütülmüştür.8

Literatür Taraması

Literatür taraması PubMed, Scopus ve Google Scholar veri tabanları aracılığıyla sistematik olarak gerçekleştirilmiştir. Arama sırasında “transforaminal lumbar interbody fusion”, “open TLIF”, “complications”, “lumbar fusion” ve “spine surgery” anahtar kelimeleri kullanılmıştır. İlgili çalışmaların referans listeleri de ek çalışmaların belirlenmesi amacıyla ayrıca incelenmiştir.

Dahil Etme Kriterleri

Çalışmalar aşağıdaki kriterlere göre meta-analize dahil edilmiştir:

  1. Açık TLIF cerrahisi uygulanan hastaları içermesi
  2. Cerrahi komplikasyon verilerini raporlaması
  3. İnsan çalışması olması
  4. İngilizce dilinde yayımlanmış olması

Dışlama Kriterleri

Aşağıdaki özelliklere sahip çalışmalar analiz dışında bırakılmıştır:

  1. Minimal invaziv TLIF çalışmalarının açık TLIF’den ayrı analiz edilmemesi
  2. Komplikasyon verilerinin raporlanmaması
  3. Olgu sunumları, editöriyal veya derleme makaleleri
  4. Hayvan veya kadavra çalışmaları

Veri Çıkarımı

Dahil edilen çalışmalardan yazar adı, yayın yılı ve toplam hasta sayısı gibi temel çalışma özellikleri ile dural yırtık, enfeksiyon, nörolojik defisit, psödoartroz ve reoperasyon gibi komplikasyon verileri çıkarılmıştır. Elde edilen veriler analiz için standart bir veri tablosuna kaydedilmiştir.

İstatistiksel Analiz

Komplikasyon oranlarının birleşik tahminleri random-effects modeli kullanılarak hesaplanmıştır. Analizler Jamovi istatistik yazılımı kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmalar arası heterojenite I² istatistiği ile değerlendirilmiş olup I² değerinin %25’in altında olması düşük heterojenite olarak kabul edilmiştir.

Bulgular

Çalışma Seçim Süreci

Literatür taraması sonucunda veri tabanlarından toplam 70 kayıt elde edilmiştir. Üç yinelenen kayıt çıkarıldıktan sonra 67 çalışma başlık ve özet düzeyinde taranmıştır. Tüm bu çalışmaların tam metinleri değerlendirilmiş ve 60 çalışma çeşitli nedenlerle dışlanmıştır. Dışlama nedenleri arasında minimal invaziv TLIF çalışmalarının yer alması, komplikasyon verilerinin rapor edilmemesi, derleme veya meta-analiz çalışmaları, olgu sunumları veya küçük olgu serileri, İngilizce olmayan yayınlar ile biyomekanik veya hayvan çalışmaları bulunmaktadır. Sonuç olarak 7 çalışma meta-analize dahil edilmiştir. Çalışma seçim süreci Şekil 1’de gösterilmiştir. Meta-analize dahil edilen çalışmalar incelendiğinde, açık TLIF cerrahisinin farklı hasta popülasyonlarında değerlendirildiği görülmektedir. Takahashi ve ark. tarafından yapılan çalışma erken dönem klinik sonuçları ortaya koymuştur.9 Lau ve ark. minimal invaziv ve açık teknikleri karşılaştırmıştır.10 Wang ve ark. benzer şekilde klinik sonuçları değerlendirmiştir.11 Adogwa ve ark. prospektif tasarımda sonuçları incelemiştir.12 Serban ve ark. randomize çalışma ile karşılaştırmalı veriler sunmuştur.13 Abbasi ve ark. obez hastalarda sonuçları değerlendirmiştir.14

Şekil 1. Çalışma seçim sürecini gösteren PRISMA 2020 akış diyagramı
Not: Veri tabanı taraması sonucunda toplam 70 kayıt belirlenmiştir. Üç yinelenen kayıt çıkarıldıktan sonra 67 çalışma başlık ve özet düzeyinde taranmıştır. Tam metin değerlendirme sonrasında 60 çalışma çeşitli nedenlerle dışlanmış ve nihai meta-analize 7 çalışma dahil edilmiştir.

Çalışmaların Özellikleri

Meta-analize dahil edilen 7 çalışma, açık TLIF cerrahisi uygulanan hastalarda komplikasyon oranlarını değerlendiren çalışmalardan oluşmaktadır. Bu çalışmalar toplamda 402 hastayı kapsamaktadır. Dahil edilen çalışmalar farklı yıllarda yayımlanmış olup dural yırtık, cerrahi alan enfeksiyonu, nörolojik defisit, psödoartroz ve reoperasyon gibi komplikasyonları raporlamaktadır. Çalışmaların temel özellikleri Tablo 1’de sunulmuştur.

Tablo 1. Dahil edilen çalışmaların özellikleri ve hasta popülasyonları
Çalışma
Yıl
Ülke
Tasarım
n
Takip Süresi
Takahashi ve ark.
2011
Japonya
Prospektif kohort
21
24 ay
Lau ve ark.
2013
ABD
Retrospektif kohort
49
12 ay
Wang ve ark.
2014
Çin
Prospektif kohort
39
36 ay
Terman ve ark.
2014
ABD
Retrospektif kohort
21
31 ay
Adogwa ve ark.
2015
ABD
Prospektif kohort
108
>24 ay
Serban ve ark.
2017
Romanya
Randomize çalışma
40
12 ay
Abbasi ve ark.
2018
ABD
Retrospektif kohort
124
Belirtilmemiş
Toplam
402

Komplikasyon Verileri

Dahil edilen çalışmalarda bildirilen komplikasyonlar arasında dural yırtık, enfeksiyon, nörolojik defisit, psödoartroz ve reoperasyon yer almaktadır. Çalışmalara ait komplikasyon verileri Tablo 2’de özetlenmiştir.

Tablo 2. Bireysel çalışmalara göre komplikasyon vakalarının dökümü
Çalışma
n
Dural Yırtık
Enfeksiyon
Nörolojik Defisit
Psödoartroz
Reoperasyon
Takahashi 2011
21
0
0
0
0
1
Lau 2013
49
4
2
1
1
1
Wang 2014
39
3
1
1
1
1
Terman 2014
21
2
1
0
0
1
Adogwa 2015
108
9
4
3
2
3
Serban 2017
40
3
1
1
1
1
Abbasi 2018
124
9
5
2
3
2
TOPLAM
402
30
14
8
8
10

Dural Tear

Toplam 402 hastayı içeren 7 çalışma analiz edilmiştir. Random-effects modeli kullanılarak yapılan meta-analiz sonucunda açık TLIF cerrahisi sonrası dural yırtık oranı %7,5 (95% güven aralığı: %3,7–%11,3) olarak bulunmuştur. Çalışmalar arasında heterojenite saptanmamıştır (I² = %0) (Şekil 2).

Şekil 2. Dural yırtık forest plot.

Enfeksiyon

Toplam 402 hastayı içeren 7 çalışma analiz edilmiştir. Random-effects modeli kullanılarak yapılan meta-analiz sonucunda açık TLIF cerrahisi sonrası cerrahi alan enfeksiyon oranı %3,5 (95% güven aralığı: %1,5–%5,5) olarak bulunmuştur. Çalışmalar arasında anlamlı heterojenite saptanmamıştır (I² = %0).

Nörolojik Defisit

Toplam 402 hastayı içeren 7 çalışma analiz edilmiştir. Random-effects modeli kullanılarak yapılan meta-analiz sonucunda açık TLIF cerrahisi sonrası nörolojik defisit %1,9 (95% güven aralığı: %0–%3,7) olarak bulunmuştur. Çalışmalar arasında anlamlı heterojenite saptanmamıştır (I² = %0).

Psödoartroz

Toplam 402 hastayı içeren 7 çalışma analiz edilmiştir. Random-effects modeli kullanılarak yapılan meta-analiz sonucunda açık TLIF cerrahisi sonrası psödoartroz oranı %2,0 (95% güven aralığı: %0,05–%4,0) olarak bulunmuştur. Çalışmalar arasında anlamlı heterojenite saptanmamıştır (I² = %0).

Reoperasyon

Toplam 402 hastayı içeren 7 çalışma analiz edilmiştir. Random-effects modeli kullanılarak yapılan meta-analiz sonucunda açık TLIF cerrahisi sonrası reoperasyon oranı %2,6 (95% güven aralığı: %0,5–%4,7) olarak hesaplanmıştır. Çalışmalar arasında heterojenite saptanmamıştır (I² = %0) (Şekil 3).

Şekil 3. Reoperasyon forest plot.

Birleşik Sonuçların Özeti

Meta-analiz sonucunda açık TLIF cerrahisi sonrası bildirilen başlıca komplikasyonların birleşik oranları hesaplanmıştır. Random-effects modeli ile yapılan analizde dural yırtık oranı %7,5 (%95 GA: %3,7–%11,3), enfeksiyon oranı %3,5 (%95 GA: %1,5–%5,5), nörolojik defisit oranı %1,9 (%95 GA: %0–%3,7), psödoartroz oranı %2,0 (%95 GA: %0,05–%4,0) ve reoperasyon oranı %2,6 (%95 GA: %0,5–%4,7) olarak bulunmuştur. Tüm analizlerde çalışmalar arasında anlamlı heterojenite gözlenmemiştir (I² = %0). Meta-analiz sonucunda elde edilen birleşik komplikasyon oranları Tablo 3’te özetlenmiştir.

Tablo 3. Açık transforaminal lomber interbody füzyon cerrahisi sonrası birleşik komplikasyon oranları
Komplikasyon
Çalışma Sayısı (k)
Birleşik Oran (%)
%95 Güven Aralığı
Heterojenite (I2, %)
Dural Yırtık
7
7,5
3,7 – 11,3
0
Enfeksiyon
7
3,5
1,5 – 5,5
0
Nörolojik Defisit
7
1,9
0 – 3,7
0
Psödoartroz
7
2,0
0,05 – 4,0
0
Reoperasyon
7
2,6
0,5 – 4,7
0

Dahil edilen gözlemsel çalışmaların metodolojik kalitesi Newcastle–Ottawa Ölçeği (NOS) kullanılarak değerlendirilmiştir. NOS değerlendirmesi sonucunda çalışmaların toplam puanlarının 6 ile 8 arasında değiştiği görülmüş olup, tüm çalışmalar orta veya yüksek metodolojik kalite düzeyinde bulunmuştur. Çalışmaların kalite değerlendirme sonuçları Tablo 4’te sunulmuştur.

Tablo 4. Dahil edilen çalışmaların kalite değerlendirmesi (Newcastle-Ottawa Ölçeği).
Çalışma
Seçim (0–4)
Karşılaştırılabilirlik (0–2)
Sonuç (0–3)
Toplam Puan (0–9)
Takahashi ve ark.
3
1
2
6
Lau ve ark.
4
1
2
7
Wang ve ark.
3
1
2
6
Terman ve ark.
3
1
2
6
Adogwa ve ark.
4
2
2
8
Abbasi ve ark.
3
1
2
6
Serban ve ark.
4
2
2
8

Tartışma

Bu meta-analiz, açık TLIF cerrahisinin kabul edilebilir bir güvenlilik profiline sahip olduğunu ve komplikasyon oranlarının genel olarak düşük seyrettiğini göstermektedir. Bulgular, dural yırtığın en sık karşılaşılan komplikasyon olduğunu ortaya koyarken, diğer komplikasyonların daha düşük oranlarda görülmesi bu cerrahi yaklaşımın klinik açıdan güvenli bir seçenek olduğunu desteklemektedir. Lomber füzyon cerrahileri, dejeneratif lomber patolojilerin tedavisinde yaygın olarak kullanılan yöntemler olup, farklı cerrahi teknikler ve endikasyonlar açısından literatürde geniş şekilde tanımlanmıştır.15 Bu teknikler arasında yer alan TLIF, posterior yaklaşımla intervertebral füzyon sağlanmasına olanak tanıması ve sinir köklerine daha sınırlı retraksiyon gerektirmesi nedeniyle önemli avantajlar sunmaktadır.3,4 Bu özellikler, özellikle nörolojik komplikasyon riskinin azaltılması açısından klinik olarak önem taşımaktadır. Literatürde TLIF cerrahisine bağlı komplikasyonlar incelendiğinde, dural yırtık ve cerrahi alan enfeksiyonunun en sık karşılaşılan komplikasyonlar olduğu görülmektedir.5,16 Önceki çalışmalarda dural yırtık oranlarının %2–10 arasında değiştiği bildirilmiştir16. Bu çalışmada elde edilen %7,5’lik oran, literatürde bildirilen değerlerle uyumlu olup dural yırtığın açık TLIF cerrahisinde beklenen ancak yönetilebilir bir komplikasyon olduğunu göstermektedir. Cerrahi alan enfeksiyonu ve nörolojik komplikasyonlar spinal cerrahi sonrası klinik sonuçları etkileyen önemli faktörlerdir. Literatürde enfeksiyon oranlarının genellikle %1–5 arasında değiştiği bildirilmektedir.5,16 Bu çalışmada elde edilen %3,5’lik enfeksiyon oranı literatür ile uyumludur. Nörolojik defisit oranının %1,9 gibi düşük bir düzeyde bulunması ise TLIF tekniğinin sinir köklerine minimal retraksiyon gerektiren yapısı ile açıklanabilir.4 Bu bulgular, açık TLIF cerrahisinin nörolojik açıdan güvenli bir yöntem olduğunu desteklemektedir. Psödoartroz ve reoperasyon oranları, cerrahi başarının uzun dönem göstergeleri arasında yer almaktadır. Literatürde psödoartroz gelişiminin cerrahi teknik, implant özellikleri ve hasta faktörlerinden etkilendiği bilinmektedir.17 Bu çalışmada psödoartroz oranının %2,0 olarak bulunması, açık TLIF cerrahisinin başarılı füzyon oranları sağlayabildiğini düşündürmektedir. Benzer şekilde düşük reoperasyon oranı (%2,6), klinik sonuçların genel olarak tatmin edici olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada tüm analizlerde istatistiksel heterojenite gözlenmemiştir (I² = %0); ancak bu bulgu dikkatle yorumlanmalıdır. Dahil edilen çalışma sayısının sınırlı olması ve olay sayılarının düşük olması, çalışmalar arası gerçek varyasyonun istatistiksel olarak ortaya konulamamasına neden olmuş olabilir. Bu nedenle heterojenitenin bulunmaması, gerçek klinik heterojenitenin olmadığı anlamına gelmeyebilir.

Bu çalışmanın önemli bir güçlü yönü, yalnızca açık TLIF cerrahisine ait verilerin analiz edilmesi ve minimal invaziv tekniklerin dışlanmasıdır. Bu yaklaşım, açık TLIF’e özgü komplikasyon profilinin daha net değerlendirilmesine olanak sağlamıştır. Ayrıca dahil edilen çalışmaların metodolojik kalitesinin orta ve yüksek düzeyde olması, elde edilen bulguların güvenilirliğini artırmaktadır. Bununla birlikte çalışmanın bazı kısıtlılıkları bulunmaktadır. Dahil edilen çalışmaların çoğunun retrospektif tasarıma sahip olması potansiyel seçim yanlılığına neden olabilir. Ayrıca toplam hasta sayısının sınırlı olması ve çalışmalar arasında hasta popülasyonları ile takip süreleri açısından farklılıklar bulunması, sonuçların genellenebilirliğini kısıtlayabilir. Bunun yanı sıra, düşük olay sayıları bazı analizlerde istatistiksel gücün sınırlı kalmasına yol açmış olabilir.

Kısıtlılıklar

Bu çalışmanın bazı sınırlılıkları bulunmaktadır. Öncelikle meta-analize dahil edilen çalışmaların önemli bir kısmı retrospektif tasarıma sahip olup bu durum potansiyel seçim yanlılığına yol açabilir. Ayrıca dahil edilen çalışmaların hasta popülasyonları, cerrahi teknik detayları ve takip süreleri arasında farklılıklar bulunması sonuçların genellenebilirliğini sınırlayabilir. Bununla birlikte meta-analize dahil edilen çalışma sayısının ve toplam hasta sayısının nispeten sınırlı olması da çalışmanın bir diğer kısıtlılığıdır. Gelecekte daha geniş hasta serilerini içeren prospektif ve çok merkezli çalışmaların yapılması açık TLIF cerrahisinin komplikasyon profilini daha net ortaya koyabilir.

Sonuç

Bu meta-analiz açık TLIF cerrahisi sonrası komplikasyon oranlarının genel olarak düşük olduğunu göstermektedir. En sık bildirilen komplikasyon dural yırtık olup cerrahi alan enfeksiyonu, nörolojik defisit ve reoperasyon oranları literatürde bildirilen aralıklarla uyumludur. Açık TLIF cerrahisinin güvenlilik profilini daha iyi ortaya koyabilmek için daha geniş örneklemli ve prospektif çalışmaların yapılmasına ihtiyaç duyulmaktadır.

Etik kurul onayı

Bu çalışma, daha önce yayınlanmış çalışmalara dayanan bir sistematik derleme ve meta-analizdir. Doğrudan insan veya hayvan denek yer almadığı için etik kurul onayı gerekmemiştir.

Yazarlık katkısı

Çalışma konsepti ve tasarımı: SN, ZSK; veri toplama: ZSK; sonuçların analizi ve yorumlanması: SN, ZSK, DGG; makaleyi hazırlama: ZSK, DGG. Yazar(lar) sonuçları gözden geçirmiş ve makalenin son halini onaylamıştır.

Finansman

Yazar(lar), çalışmanın herhangi bir finansal destek almadığını beyan etmiştir.

Çıkar çatışması

Yazar(lar) herhangi bir çıkar çatışması olmadığını beyan etmiştir.

Ethical approval

This study is a systematic review and meta-analysis based on previously published studies. Since no human or animal subjects were directly involved, ethics committee approval was not required.

Author contribution

Study conception and design: SN,ZSK; data collection: ZSK; analysis and interpretation of results: SN,ZSK,DGG; draft manuscript preparation: ZSK,DGG. The author(s) reviewed the results and approved the final version of the article.

Source of funding

The authors declare the study received no funding.

Conflict of interest

The authors declare that there is no conflict of interest.

Kaynakça

  1. Tormenti MJ, Maserati MB, Bonfield CM, et al. Perioperative surgical complications of transforaminal lumbar interbody fusion: a single-center experience. J Neurosurg Spine 2012; 16: 44-50. https://doi.org/10.3171/2011.9.SPINE11373
  2. Kaiser MG, Eck JC, Groff MW, et al. Guideline update for the performance of fusion procedures for degenerative disease of the lumbar spine. Part 1: introduction and methodology. J Neurosurg Spine 2014; 21: 2-6. https://doi.org/10.3171/2014.4.SPINE14257
  3. Harms J, Rolinger H. A one-stager procedure in operative treatment of spondylolistheses: dorsal traction-reposition and anterior fusion (author’s transl). Z Orthop Ihre Grenzgeb 1982; 120: 343-347. https://doi.org/10.1055/s-2008-1051624
  4. de Kunder SL, van Kuijk SMJ, Rijkers K, et al. Transforaminal lumbar interbody fusion (TLIF) versus posterior lumbar interbody fusion (PLIF) in lumbar spondylolisthesis: a systematic review and meta-analysis. Spine J 2017; 17: 1712-1721. https://doi.org/10.1016/j.spinee.2017.06.018
  5. Selznick LA, Shamji MF, Isaacs RE. Minimally invasive interbody fusion for revision lumbar surgery: technical feasibility and safety. J Spinal Disord Tech 2009; 22: 207-213. https://doi.org/10.1097/BSD.0b013e318169026f
  6. Khan IS, Sonig A, Thakur JD, Bollam P, Nanda A. Perioperative complications in patients undergoing open transforaminal lumbar interbody fusion as a revision surgery. J Neurosurg Spine 2013; 18: 260-264. https://doi.org/10.3171/2012.11.SPINE12558
  7. Kim CH, Easley K, Lee JS, et al. Comparison of minimally invasive versus open transforaminal ınterbody lumbar fusion. Global Spine J 2020; 10: 143S-150S. https://doi.org/10.1177/2192568219882344
  8. Arya S, Kaji AH, Boermeester MA. PRISMA Reporting guidelines for meta-analyses and systematic reviews. JAMA Surg 2021; 156: 789-790. https://doi.org/10.1001/jamasurg.2021.0546
  9. Murrad K, Al Harbi Y, Alsabbagh LM, Alwehaibi K, Al Salhi R, Awwad W. Clinical outcomes of the transforaminal lumbar ınterbody fusion technique among patients with low back pain showing type 1 modic changes on MRI. Cureus 2024; 16: e61745. https://doi.org/10.7759/cureus.61745
  10. Hu ZX, Han J, Sun YF, Tian XL. Comparison of percutaneous endoscopic lumbar discectomy vs. minimally invasive transforaminal lumbar interbody fusion for the treatment of single-segment lumbar disc herniation: a meta-analysis. Eur Rev Med Pharmacol Sci 2022; 26: 6678-6690. https://doi.org/10.26355/eurrev_202209_29769
  11. Wu AM, Hu ZC, Li XB, et al. Comparison of minimally invasive and open transforaminal lumbar interbody fusion in the treatment of single segmental lumbar spondylolisthesis: minimum two-year follow up. Ann Transl Med 2018; 6: 105. https://doi.org/10.21037/atm.2018.02.11
  12. Phan K, Rao PJ, Kam AC, Mobbs RJ. Minimally invasive versus open transforaminal lumbar interbody fusion for treatment of degenerative lumbar disease: systematic review and meta-analysis. Eur Spine J 2015; 24: 1017-1030. https://doi.org/10.1007/s00586-015-3903-4
  13. Hartmann S, Lang A, Lener S, Abramovic A, Grassner L, Thomé C. Minimally invasive versus open transforaminal lumbar interbody fusion: a prospective, controlled observational study of short-term outcome. Neurosurg Rev 2022; 45: 3417-3426. https://doi.org/10.1007/s10143-022-01845-w
  14. Tang T, Wan B, Zhang X, Zhang A. Impact of obesity on outcomes of minimally ınvasive transforaminal lumbar ınterbody fusion surgeries: a systematic review and meta-analysis. World Neurosurg 2024; 185: e835-e849. https://doi.org/10.1016/j.wneu.2024.02.136
  15. Mobbs RJ, Phan K, Malham G, Seex K, Rao PJ. Lumbar interbody fusion: techniques, indications and comparison of interbody fusion options including PLIF, TLIF, MI-TLIF, OLIF/ATP, LLIF and ALIF. J Spine Surg 2015; 1: 2-18. https://doi.org/10.3978/j.issn.2414-469X.2015.10.05
  16. Chrastil J, Patel AA. Complications associated with posterior and transforaminal lumbar interbody fusion. J Am Acad Orthop Surg 2012; 20: 283-291. https://doi.org/10.5435/JAAOS-20-05-283
  17. Zhang M, Liu X, Wang G, Liu H, Zhu F, Mou H. Risk factors associated with cage retropulsion after lumbar ınterbody fusion. Turk Neurosurg 2024; 34: 274-282. https://doi.org/10.5137/1019-5149.JTN.43124-23.2

Telif hakkı ve lisans

Telif hakkı © 2026 Yazar(lar). Açık erişimli bu makale, orijinal çalışmaya uygun şekilde atıfta bulunulması koşuluyla, herhangi bir ortamda veya formatta sınırsız kullanım, dağıtım ve çoğaltmaya izin veren Creative Commons Attribution License (CC BY) altında dağıtılmıştır.

Nasıl atıf yapılır

1.
Nazarlı S, Kalay ZS, Güçlü DG. Açık transforaminal lomber interbody füzyon cerrahisinde komplikasyonlar: Sistematik derleme ve meta-analiz. Sinir Sistemi Cerrahisi Derg 2026;11(1):12-20. https://doi.org/10.54306/SSCD.2026.234